01
เบสออยล์คืออะไร
เมื่อกลั่นน้ำมันดิบ ส่วนที่เบากว่าจะกลายเป็นน้ำมันเบนซิน น้ำมันก๊าด และดีเซล ส่วนที่เหลือเมื่อนำไปกลั่นและปรับสภาพต่อจะได้ “เบสออยล์” ซึ่งเป็นวัตถุดิบหลักของน้ำมันหล่อลื่น
เบสออยล์คิดเป็นสัดส่วนส่วนใหญ่ของน้ำมันสำเร็จรูป (ในน้ำมันอุตสาหกรรมสูงถึง 90% ขึ้นไป) ที่เหลือคือสารเพิ่มคุณภาพ ดังนั้นคุณภาพเบสออยล์จึงกำหนดคุณภาพน้ำมันเครื่องมากที่สุด
เบสออยล์ที่ได้จากการกลั่นน้ำมันดิบเรียกว่า “น้ำมันแร่” ส่วนที่สร้างขึ้นด้วยปฏิกิริยาเคมีเรียกว่า “น้ำมันสังเคราะห์”
02
การแบ่งกลุ่มตามมาตรฐาน API
สถาบันปิโตรเลียมอเมริกัน (API) แบ่งเบสออยล์เป็น 5 กลุ่ม ตามปริมาณไฮโดรคาร์บอนอิ่มตัว ปริมาณกำมะถัน และดัชนีความหนืด ยิ่งกลุ่มสูงยิ่งบริสุทธิ์และเสถียรกว่า
| กลุ่ม | ไฮโดรคาร์บอนอิ่มตัว | กำมะถัน | ดัชนีความหนืด (VI) | ได้มาอย่างไร |
|---|---|---|---|---|
| Group I | น้อยกว่า 90% | มากกว่า 0.03% | 80–120 | กลั่นแยกด้วยตัวทำละลาย (solvent refining) |
| Group II | ตั้งแต่ 90% ขึ้นไป | ไม่เกิน 0.03% | 80–120 | ไฮโดรทรีตติง (hydro-processing) |
| Group III | ตั้งแต่ 90% ขึ้นไป | ไม่เกิน 0.03% | ตั้งแต่ 120 ขึ้นไป | ไฮโดรแคร็กกิงขั้นสูง — YUBASE อยู่กลุ่มนี้ |
| Group IV | PAO (Poly Alpha Olefin) | — | — | สังเคราะห์ทางเคมี |
| Group V | เอสเทอร์ ไกลคอล และอื่น ๆ | — | — | สังเคราะห์ทางเคมี |
YUBASE ของ SK เป็นเบสออยล์ Group III ที่ผลิตด้วยกระบวนการไฮโดรแคร็กกิงขั้นสูง จึงมีดัชนีความหนืดสูงกว่า 120 (จัดอยู่ในระดับ VHVI) · น้ำมันที่เขียนว่า “สังเคราะห์แท้ 100%” ในท้องตลาดส่วนใหญ่ใช้เบสออยล์ Group III
03
การแบ่งตามดัชนีความหนืด
ดัชนีความหนืด (VI) บอกว่าความหนืดเปลี่ยนไปมากแค่ไหนเมื่ออุณหภูมิเปลี่ยน ค่ายิ่งสูง ความหนืดยิ่งเสถียร — เย็นก็ไม่ข้นเกินไป ร้อนก็ไม่ใสจนฟิล์มขาด
| ระดับ | ช่วงค่า VI | ความหมาย |
|---|---|---|
| LVI | ต่ำกว่า 40 | ดัชนีความหนืดต่ำ |
| MVI | 40–80 | ปานกลาง |
| HVI | 80–120 | สูง — เบสออยล์น้ำมันแร่ทั่วไป |
| VHVI | 120–140 | สูงมาก — YUBASE อยู่ระดับนี้ |
| UHVI | มากกว่า 140 | สูงพิเศษ |
04
ผลิตอย่างไร
- ไฮโดรแคร็กกิง (HCK)ตัดโมเลกุลใหญ่และกำจัดกำมะถัน ไนโตรเจน ออกซิเจน และสารอะโรมาติกออก ทำให้ดัชนีความหนืด ความเสถียรต่อออกซิเดชัน และสีดีขึ้น
- ไฮโดรฟินิชชิง (HDF)ขัดเก็บรายละเอียดขั้นสุดท้าย กำจัดสิ่งเจือปนที่เหลือ ให้น้ำมันใสและเสถียรขึ้นอีก
- แคตะลิติกดีแว็กซิง (CDW)กำจัดไขออก ทำให้จุดไหลเทต่ำลง น้ำมันยังไหลได้ดีในอากาศเย็น
05
การเรียกชื่อเบสออยล์
- Neutral (N) — เบสออยล์ที่ได้จากการกลั่นภายใต้สุญญากาศแล้วปรับให้เป็นกลาง ตัวเลขข้างหน้าคือค่าความหนืดโดยประมาณ เช่น 150N, 500N
- Bright Stock (BS) — เบสออยล์หนักจากกากที่เหลือ ผ่านการกำจัดไขและไฮโดรทรีต ใช้ผสมเพื่อเพิ่มความหนืด เช่น 150BS
- ชื่อทางการค้า เช่น YUBASE 4 และ YUBASE 6 — ตัวเลขคือค่าความหนืดที่ 100°C (4 cSt และ 6 cSt ตามลำดับ)
| เบสออยล์ | ความหนืดที่ 40°C (cSt) | ความหนืดที่ 100°C (cSt) |
|---|---|---|
| 70N | 13.3 | 3.0 |
| 100N | 21.5 | 4.0 |
| 150N | 31.6 | 4.9 |
| 250N | 56.1 | 6.5 |
| 500N | 107.0 | 11.0 |
| 600N | 130.4 | 12.1 |
| 135BS | 413.2 | 28.6 |
| 150BS | 568.0 | 33.0 |
| 175BS | 654.7 | 36.0 |
เรียบเรียงเป็นภาษาไทยจากข้อมูลทางเทคนิคของ SK Enmove (skzic.com) โดยได้รับอนุญาต · ค่ามาตรฐานอ้างอิงจาก SAE J300, SAE J306 และ ISO 3448